Α. Ανήλικο τέκνο. Από τις διατάξεις των άρθρων 1485, 1486, 1489 και 1493 ΑΚ προκύπτει ότι οι γονείς —είτε συμβιώνουν, είτε έχει διακοπεί η συμβίωση, είτε έχει εκδοθεί διαζύγιο— έχουν κοινή υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους, ακόμα και αν αυτό έχει περιουσία, εφόσον τα εισοδήματα από αυτήν δεν αρκούν. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του τέκνου, όπως προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του, και περιλαμβάνει όλα τα αναγκαία για τη συντήρηση, ανατροφή και εκπαίδευσή του (ΑΠ 416/2007).
Η διατροφή προκαταβάλλεται σε χρήμα κάθε μήνα. Ως συνθήκες ζωής νοούνται οι όροι διαβίωσης που ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία, τον τόπο κατοικίας, την ανάγκη εκπαίδευσης και την υγεία του δικαιούχου, σε συνδυασμό με την περιουσιακή κατάσταση του υπόχρεου. Ο γονέας που έχει την επιμέλεια συνυπολογίζει την πραγματική διάθεση χρημάτων και τις παροχές σε είδος που απορρέουν από τη συνοίκηση. Η υποχρέωση βαρύνει τους γονείς ανάλογα με τις δυνάμεις τους (άρθρο 1489 εδ. 2 ΑΚ).
Β. Ενήλικο τέκνο. Δικαιούται διατροφής (ΑΚ 1486 παρ. 1) μόνο αν δεν μπορεί να αυτοδιατραφεί από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία, την υγεία και τις συνθήκες ζωής του, ενόψει και των αναγκών εκπαίδευσής του· πρέπει να αναλώσει το κεφάλαιό του πριν στραφεί στους γονείς. Η ιδιότητα του σπουδαστή συνήθως συνεπάγεται ότι δεν μπορεί να εργαστεί χωρίς βλάβη των σπουδών του, άρα αδυναμία αυτοδιατροφής (απορία).
Η επαγγελματική εκπαίδευση πρέπει να περατωθεί μέσα στον συνήθως απαραίτητο χρόνο· αν ο δικαιούχος επιδεικνύει αμέλεια, παύει η υποχρέωση. Και οι δύο γονείς επιβαρύνονται ανάλογα με τις οικονομικές τους δυνατότητες (ΑΠ 117/2008, ΕφΠειρ 181/2016). Αν το ενήλικο τέκνο στραφεί μόνο κατά του ενός γονέα, ο εναγόμενος μπορεί να προβάλει κατ’ ένσταση ότι και ο άλλος γονέας έχει δυνατότητα συνεισφοράς (ΑΠ 884/2003). Η διατροφή περιλαμβάνει τροφή, στέγαση, συντήρηση και τα έξοδα επαγγελματικής εκπαίδευσης κάθε βαθμίδας, περιλαμβανομένων πανεπιστημιακών και μεταπτυχιακών σπουδών.
Δύο βασικές διαφορές ανήλικου/ενήλικου τέκνου: (α) το ενήλικο δεν πρέπει να έχει περιουσία για να αξιώσει διατροφή, ενώ το ανήλικο δικαιούται χωρίς να ρευστοποιήσει απρόσοδη περιουσία· (β) οι γονείς ενηλίκου μπορούν να προβάλουν ένσταση διακινδύνευσης ιδίας διατροφής, ενώ των ανηλίκων καταρχήν όχι (πλην άρθρου 1487 εδ. β’ ΑΚ).
Νάντια Κωνστάντου, Δικηγόρος