Από τις διατάξεις των άρθρων 1389, 1390, 1391 και 1493 ΑΚ προκύπτει ότι οι σύζυγοι έχουν αμοιβαία υποχρέωση να συνεισφέρουν από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του, για την αντιμετώπιση των αναγκών της οικογένειας. Το μέτρο της συνεισφοράς προσδιορίζεται από τις συνθήκες της οικογενειακής ζωής και εκπληρώνεται με την προσωπική εργασία, τα εισοδήματα και την περιουσία (ακόμη και την απρόσοδη — ΟλΑΠ 9/1991). Σε περίπτωση διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, η υποχρέωση διατροφής υποκαθιστά την υποχρέωση συνεισφοράς και διέπεται από τους ίδιους κανόνες (άρθρα 1389, 1390 ΑΚ). Προκαταβάλλεται σε χρήμα κατά μήνα, λαμβανομένων υπόψη και των συνθηκών της χωριστής διαβίωσης (ΟλΑΠ 2/1994).
Σε περίπτωση διακοπής της συμβίωσης χωρεί ένα είδος συμψηφισμού των αμοιβαίων υποχρεώσεων διατροφής: δικαιούχος της χρηματικής διατροφής (άρθρο 1391 παρ. 1 ΑΚ) είναι ο σύζυγος που όφειλε τη μικρότερη συνεισφορά· αν διέκοψε τη συμβίωση για εύλογη αιτία, του οφείλεται η διαφορά μεταξύ της μεγαλύτερης συνεισφοράς του άλλου και της δικής του (ΑΠ 132/2003).
Δεν υπάρχει υποχρέωση συνεισφοράς όταν ο σύζυγος στερείται παντελώς οικονομικών μέσων, οπότε ο άλλος σύζυγος καταβάλλει ολόκληρη τη διατροφή του απόρου, το μέτρο της οποίας προσδιορίζεται ανάλογα με τις συνθήκες της οικογενειακής ζωής.
Για τη θεμελίωση της αξίωσης απαιτείται είτε ο δικαιούχος να διέκοψε την έγγαμη συμβίωση για εύλογη αιτία (άρθρο 1391 παρ. 1 ΑΚ), είτε η διακοπή να προήλθε από τον υπόχρεο σύζυγο. Εύλογη αιτία είναι οποιοδήποτε γεγονός δικαιολογεί τη διάσπαση· ο τρόπος (εγκατάλειψη ή αποπομπή) δεν ενδιαφέρει και μπορεί να οφείλεται σε υπαιτιότητα του ενός ή και των δύο.
Η διατροφή υπολογίζεται με βάση τη συνεισφορά κάθε συζύγου στις οικογενειακές ανάγκες· δεν αποτελεί προϋπόθεση η απορία του ενός και η ευπορία του άλλου, αλλά αρκεί η αναλογία δυνάμεων. Κριτήριο είναι οι ανάγκες κατά τη χωριστή διαβίωση και οι οικονομικές δυνάμεις (αν ο σύζυγος αποφεύγει σκόπιμα να εργαστεί, υπολογίζεται η αμοιβή που θα μπορούσε να λάβει).
Νάντια Κωνστάντου, Δικηγόρος