Το mobbing, γνωστό και ως «εργασιακός εκφοβισμός», είναι μια συστηματική και εχθρική συμπεριφορά που στοχεύει να αποδυναμώσει ή να εξωθήσει έναν εργαζόμενο από το εργασιακό περιβάλλον. Πρόκειται για ένα σοβαρό φαινόμενο που πλήττει τόσο την ψυχική υγεία του θύματος όσο και την εργασιακή κουλτούρα και αποδοτικότητα. Αν και συχνά αποσιωπάται, το mobbing έχει σαφή νομική διάσταση και κοινωνικές συνέπειες.
Τι είναι το mobbing;
Το mobbing περιλαμβάνει:
- Συστηματική παρενόχληση: επαναλαμβανόμενες εχθρικές ενέργειες, όπως προσβολές, υποτίμηση ή απομόνωση.
- Στρατηγική αποδυνάμωσης: στόχος είναι να υπονομευτεί η αυτοπεποίθηση, η επαγγελματική φήμη ή ακόμα και η ψυχική υγεία του θύματος.
- Θύτης σε θέση εξουσίας ή ομάδα συναδέλφων: το mobbing μπορεί να προέρχεται είτε από ανωτέρους, είτε από συναδέλφους που ενεργούν συλλογικά.
Οι μορφές του mobbing
1. Ψυχολογική κακοποίηση
Επαναλαμβανόμενες προσβολές ή ειρωνικά σχόλια μπροστά σε άλλους.
2. Επαγγελματική υποβάθμιση
Ανάθεση υποτιμητικών ή άχρηστων καθηκόντων που δεν συνάδουν με τα προσόντα του θύματος.
3. Κοινωνική απομόνωση
Αποκλεισμός του θύματος από επαγγελματικές συναντήσεις ή κοινωνικές δραστηριότητες.
4. Εσκεμμένη παρεμπόδιση εργασίας
Παρακράτηση πληροφοριών ή δημιουργία εμποδίων που καθιστούν δύσκολη την εκτέλεση των καθηκόντων.
Νομικές διαστάσεις στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, αν και ο όρος δεν αναφέρεται ρητά στη νομοθεσία, μπορεί να καλύπτεται από γενικότερες διατάξεις για την προστασία των εργαζομένων.
Σύμβαση εργασίας και υποχρέωση προστασίας
Ο εργοδότης έχει υποχρέωση να εξασφαλίζει ένα ασφαλές και υγιές εργασιακό περιβάλλον. Αν το mobbing προκαλεί σοβαρή ψυχική ή σωματική βλάβη, ο εργαζόμενος μπορεί να καταγγείλει την παράβαση αυτής της υποχρέωσης.
Εργατική νομοθεσία
Η εργατική νομοθεσία στην Ελλάδα (π.χ. ν. 4808/2021 για την προστασία της εργασίας) περιλαμβάνει διατάξεις που απαγορεύουν τη διάκριση, την παρενόχληση και την κακομεταχείριση στον χώρο εργασίας. Αν το mobbing περιλαμβάνει τέτοιες ενέργειες, ο εργαζόμενος μπορεί να υποβάλει καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας ή να κινηθεί νομικά.
Ποινικό δίκαιο
Σε περιπτώσεις που το mobbing περιλαμβάνει ποινικά αδικήματα, μπορεί να υπάρξει ποινική δίωξη. Ορισμένα παραδείγματα ποινικών αδικημάτων που σχετίζονται με mobbing είναι:
- Άρθρο 361 ΠΚ (Εξύβριση): όταν χρησιμοποιούνται προσβλητικές εκφράσεις που μειώνουν την αξιοπρέπεια του θύματος.
- Άρθρα 362-363 ΠΚ (Δυσφήμηση – Συκοφαντική δυσφήμηση): αν διαδίδονται ψευδείς πληροφορίες για το θύμα.
- Άρθρο 333 ΠΚ (Απειλή): εφόσον ασκείται ψυχολογική πίεση ή εκφοβισμός.
- Άρθρο 309 ΠΚ (Βλάβη της υγείας): αν το mobbing προκαλεί σωματική ή ψυχική βλάβη.
Αστικό δίκαιο
Σύμφωνα με το αστικό δίκαιο, ο εργαζόμενος μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση για ηθική βλάβη, επικαλούμενος την προσβολή της προσωπικότητάς του (άρθρα 57 και 59 ΑΚ).
Τι να κάνετε αν βιώνετε mobbing
- Καταγράψτε τα περιστατικά. Κρατήστε στοιχεία, όπως ημερομηνίες, γεγονότα και μάρτυρες.
- Ενημερώστε τη διοίκηση ή το τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού, ζητώντας άμεση παρέμβαση.
- Απευθυνθείτε στην Επιθεώρηση Εργασίας. Μπορεί να παρέμβει και να διερευνήσει το ζήτημα.
- Συμβουλευτείτε δικηγόρο. Μια εξειδικευμένη νομική συμβουλή μπορεί να σας καθοδηγήσει για το πώς να κινηθείτε.
Συμπέρασμα
Το mobbing είναι μια αθέατη αλλά εξαιρετικά επιζήμια μορφή βίας στον χώρο εργασίας. Η πρόληψη και η έγκαιρη αντιμετώπιση από τους εργοδότες, τους εργαζόμενους και την πολιτεία είναι καθοριστικές για τη διασφάλιση ενός υγιούς και αξιοπρεπούς εργασιακού περιβάλλοντος.
Τα θύματα δεν πρέπει ποτέ να διστάζουν να ζητήσουν βοήθεια ή να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους — η δικαιοσύνη είναι με το μέρος τους.
Άρθρο της Νάντιας Κωνστάντου, Δικηγόρου