Η συζυγική σχέση αποτελεί έναν από τους πιο θεμελιώδεις κοινωνικούς δεσμούς, ο οποίος προστατεύεται τόσο από το Σύνταγμα όσο και από το οικογενειακό δίκαιο. Ωστόσο, όταν παραβιάζεται η εμπιστοσύνη μεταξύ των συζύγων, ιδιαίτερα μέσω της τέλεσης εξωσυζυγικής σχέσης, δημιουργούνται όχι μόνο συναισθηματικές αλλά και νομικές επιπτώσεις.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, το δικαίωμα του προσβεβλημένου συζύγου να προσφύγει στη Δικαιοσύνη για την αποκατάσταση της ηθικής και υλικής βλάβης είναι αναγνωρισμένο από την ελληνική έννομη τάξη.
Το νομικό πλαίσιο
Η εξωσυζυγική σχέση, η οποία προκάλεσε μη περιουσιακή ζημία στον θιγόμενο σύζυγο, μπορεί να αποτελέσει — σύμφωνα με το άρθρο 299 ΑΚ — αιτία αγωγής αποζημίωσης (εκτός από την αγωγή διαζυγίου), βάσει των διατάξεων των άρθρων 57 και 59 ΑΚ, που προβλέπουν την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης η οποία προκύπτει από την προσβολή της προσωπικότητας.
Η προσβολή αυτή μπορεί να προκύψει μέσω της παραβίασης της εμπιστοσύνης και της αξιοπρέπειας, καθώς και της ψυχικής ταλαιπωρίας που προκαλείται από την εν λόγω συμπεριφορά.
Για τη θεμελίωση του δικαιώματος αυτού, τα πραγματικά περιστατικά που συνιστούν παράβαση συζυγικών υποχρεώσεων (παραπτώματα) πρέπει να είναι πρόσφορα και ικανά, αυτοτελώς κρινόμενα — ανεξάρτητα δηλαδή από τη συζυγική σχέση — να επιφέρουν την προσβολή της προσωπικότητας του άλλου συζύγου.
Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης
Περαιτέρω, το άρθρο 932 ΑΚ παρέχει τη δυνατότητα διεκδίκησης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, σε περιπτώσεις όπου μαζί με την προσβολή προσωπικότητας υπάρχει και αδικοπραξία — ήτοι πράξη παράνομη και υπαίτια που προκαλεί ζημία (ακόμα και ψυχική) στο θιγόμενο πρόσωπο.
Τέτοιες περιπτώσεις είναι, ενδεικτικά, όταν η εξωσυζυγική σχέση συνιστά δημόσια προσβολή της αξιοπρέπειας του θιγόμενου συζύγου, ή όταν η προσβολή της προσωπικότητας συνυπάρχει με:
- εξύβριση,
- συκοφαντική δυσφήμιση,
- ενδοοικογενειακή βία ή απειλή,
- παραβίαση προσωπικών δεδομένων.
Εφόσον προκύπτουν και υλικές ζημίες — όπως έξοδα ψυχολογικής υποστήριξης ή θεραπείας — αυτά μπορούν επίσης να διεκδικηθούν.
Η διαδικασία
Για την υποβολή αγωγής αποζημίωσης, ο ενάγων πρέπει να καταθέσει αγωγή στο αρμόδιο πολιτικό δικαστήριο. Κατά την εκδίκαση απαιτείται η προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων που τεκμηριώνουν την τέλεση της εξωσυζυγικής σχέσης και την επακόλουθη προσβολή της προσωπικότητας.
Ωστόσο, κάθε υπόθεση είναι μοναδική, και η νομική υποστήριξη από εξειδικευμένο δικηγόρο κρίνεται απαραίτητη για την ορθή αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων.
Άρθρο της Νάντιας Κωνστάντου, Δικηγόρου — Ειδίκευση στο Οικογενειακό Δίκαιο